ကမာၻတလႊား ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ပုိင္ဆုိင္ထားေသာ ႏုိင္ငံမ်ား

10 Shares

ကမာၻႀကီးအား အျမန္ဆုံးပ်က္သုဥ္းေစႏိုင္သည့္ ႏ်ဴးကလီးယားလက္နက္မ်ားကို ပိုင္ဆိုင္ထားသည့္ ႏိုင္ငံရွစ္ႏိုင္ငံရွိ သည့္အနက္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မျပန္႕ပြားေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္(NPT)၏ သတ္မွတ္ခ်က္အရ အေမရိကန္၊ရုရွ၊ျပင္သစ္၊ ယူေကႏွင့္တရုတ္ႏိုင္ငံ တို႕ကို အႏုျမဴဗုံး ပိုင္ဆိုင္သည့္ ႏိုင္ငံငါးႏိုင္ငံဟုသတ္မွတ္သည္။ ယင္းႏိုင္ငံငါးခုသည္ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလ ၁ ရက္ မတိုင္မီ ႏ်ဴကလီးယားဗုံးေဖာက္ခြဲမႈမ်ားကို စမ္းသပ္ခဲ့ၾကၿပီး ကမၻာ့ကုလသမဂၢအဖြဲ႕တြင္ အျမဲတမ္းလုံျခဳံေရး ေကာင္စီ၀င္မ်ားအျဖစ္ ဗီတိုအာဏာကို ပိုင္ဆိုင္ခဲ့ၾကသည္။ အိႏၵိယ၊ေျမာက္ကိုရီးယား ႏွင့္ ပါကစၥတန္တို႕သည္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ စမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲမႈမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း NPT တြင္ပါ၀င္ခဲ့ၾကျခင္းမရွိေခ်။

အစၥေရးသည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ားပိုင္ဆိုင္ေနၿပီးဟုယူဆရေသာ္လည္းထုတ္ေဖာ္ေၾကညာျခင္းမရွိဘဲႏ်ဴကလီး ယားထိပ္ဖူး ၇၅ လုံးမွ ၄၀၀ အတြင္းပိုင္ဆိုင္ထားသည္ဟုယူဆၾကသည္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ခန္႕မွန္းခ်က္မ်ားအရ ကမာၻတြင္ ႏ်ဴကလီး ယားထိပ္ဖူး ၉၂၂၀ ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။ ယင္းႏိုင္ငံရွစ္ႏိုင္ငံသည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ပိုင္ဆိုင္ေၾကာင္း ၀န္ခံထားၾကကာ ႏ်ဴကလီးယားထိပ္ဖူးမ်ားကို မိမိတို႕ ႏိုင္ငံ၏ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ထားရွိၾကသည္။ယင္းတို႕ကို ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးေလာကတြင္ ႏ်ဴကလီးယားကလပ္ ဟုေခၚဆိုသည္။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံႏွင့္ ရုရွႏိုင္ငံမွလြဲ၍ က်န္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ပိုင္ဆိုင္မႈကို အတိအက် မသိရွိရဘဲ ခန္႕မွန္းခ်က္မ်ား ကိုသာ ထုတ္ျပန္ႏိုင္ခဲ့သည္။ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ဖ်က္သိမ္းေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္အရ အေမရိကန္ႏွင့္ ရုရွႏိုင္ငံရွိ ေထာင္ ေပါင္းမ်ား စြာေသာ ႏ်ဴကလီးယားထိပ္ဖူးမ်ားသည္ အသုံးျပဳႏိုင္ျခင္းမရွိဘဲ စုပုံေနကာ ဖ်က္သိမ္းမည့္အခ်ိန္ကို ေစာင့္ဆိုင္းေနၾကရ သည္။ ထိပ္ဖူးတြင္ပါရွိသည့္ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ထြက္ရွိသည့္ ပစၥည္းမ်ားကို ႏ်ဴကီးယားဓာတ္ေပါင္းဖိုတြင္ ျပန္လည္အသုံးခ်ႏိုင္သည္။ ကမၻာေပၚ၌ အသုံးျပဳႏိုင္သည့္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ားသည္ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္တြင္ ၆၈၀၀၀ ရွိခဲ့ရာမွ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ထိပ္ဖူး ၄၀၀၀ အပါအ၀င္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ၁၀၁၀၀ သာက်န္ရွိသည္။ အသုံးမ၀င္ေတာ့သည့္ လက္နက္အမ်ားအျပား ကို သိမ္းဆည္းခဲ့ျခင္း၊ တစ္စစီ ျဖဳတ္သိမ္းျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

ႏ်ဴကလီးယားကလပ္ ၈ ႏိုင္ငံ

ႏ်ဴးကလီးယားလက္နက္မ်ားပိုင္ဆိုင္သည့္ ႏိုင္ငံရွစ္ခုတြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ ပထမဆုံး ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္ ေဖာက္ခြဲမႈကို ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၁၆ ရက္တြင္ နယူးမကၠဆီကို၊ Alamogordo တြင္ျပဳလုပ္ခဲ့ကာ စမ္းသပ္မႈေပါင္း ၁၀၅၄ ၾကိမ္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ယခုအခါတြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ၆၆၀၀ ပိုင္ဆိုင္၍ ၁၈၀၀ ကို ျဖန္႕ၾကက္ ထားသည္။

ရုရွႏိုင္ငံသည္ ယင္း၏ပထမဆုံး ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္ ေဖာက္ခြဲမႈကို ၁၉၄၉ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၉ ရက္တြင္ ယခု ခါဇက္ စတန္၊ Semipalatinsk တြင္ျပဳလုပ္ခဲ့ကာ စမ္းသပ္မႈေပါင္း၇၁၅ ၾကိမ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ရုရွ ႏိုင္ငံသည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ၆၈၀၀ ပိုင္ဆိုင္ထားကာ ၁၉၅၀ကို တပ္ျဖန္႕ထားသည္။

ယူေကႏိုင္ငံကမူ ၁၉၅၂ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ၃ရက္တြင္ ပထမဆုံး ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲမႈကို ၾသစေၾတလ် ႏိုင္ငံ၊Monte Bello ကၽြန္းမ်ားတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ကာ စမ္းသပ္မႈ ၄၅ ၾကိမ္ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ယူေကႏိုင္ငံသည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ၂၁၅ ခုကို ပိုင္ဆိုင္ထားကာ ၁၂၀ကို ျဖန္႕ၾကက္ထားသည္။

ထို႔အတူ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ၏ ပထမဆုံး ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲမႈကို ၁၉၆၀ ျပည့္ႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၁၃ ရက္ တြင္္ ျပင္သစ္ အယ္ဂ်ီးရီးယားႏိုင္ငံ၊ ဆာဟာရတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ကာ စမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲမႈ အၾကိမ္ ၂၁၀ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ သည္။ျပင္သစ္ ႏိုင္ငံသည္ ယခုအခ်ိန္တြင္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ၃၀၀ ကို ပိုင္ဆိုင္ထားကာ ၂၈၀ ကို ျဖန္႕ၾကက္ ေနရာခ်ထားသည္။

တရုတ္ႏိုင္ငံ ကလည္း ၁၉၆၄ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၁၆ ရက္တြင္ စီရွန္းျပည္နယ္၊Lop Nur တြင္ ႏ်ဴကလီးယား စမ္း သပ္ေဖာက္ခြဲမႈကို ပထမဆုံးျပဳလုပ္ခဲ့ကာ ၄၅ ၾကိမ္ စမ္းသပ္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း ယူဆရသည္။ ႏ်ဴးကလီးယား လက္နက္ ၂၇၀ ပိုင္ ဆိုင္ထားသည္ဟု ခန္႕မွန္းရသည့္ တရုတ္ႏိုင္ငံသည္ လက္နက္မည္မွ်ကို ျဖန္႕ၾကက္ထားေၾကာင္း မသိရွိရေခ်။

အိႏၵိယ၊ ပါကစၥတန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားတို႕သည္ စမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲမႈ ေျခာက္ၾကိမ္စီ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကကာ ပထမဆုံးစမ္း သပ္ေဖာက္ခြဲမႈမ်ားကို အိႏၵိယႏိုင္ငံက ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ေမလ ၁၈ ရက္တြင္လည္းေကာင္း၊ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံက ၁၉၉၈ ခုႏွစ္ ေမလ ၂၈ ရက္တြင္လည္းေကာင္း၊ေျမာက္ကိုရီးယားႏိုင္ငံက၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၉ ရက္တြင္လည္းေကာင္း ျပဳလုပ္ခဲ့ၾက သည္။

ႏ်ဴကလီယား လက္နက္ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားကို အိႏၵိယက ၁၁၀ ႏွင့္ ၁၂၀ အၾကား၊ ပါကစၥတန္က ၁၂၀ ႏွင့္ ၁၃၀ ၾကား၊ ေျမာက္ကုိရီးယားက ၁၅ ခု ဟု ခန္႕မွန္းခဲ့ၾကသည္။ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ပိုင္ဆိုင္ေၾကာင္း မေျပာခဲ့သည့္ အစၥေရးတြင္ လက္ နက္ ၇၅ မွ ၄၀၀ အၾကားရွိမည္ဟုလည္း ယူဆခဲ့ၾကသည္။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု

An illustration of the US with a flag overlay

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသည္ ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္းက ယူေကႏွင့္ ကေနဒါႏိုင္ငံတို႕ႏွင့္ပူးေပါင္းကာ မန္ဟက္တန္ စီမံကိန္းအရ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ကို ပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္။ထိုအခ်ိန္က နာဇီ ဂ်ာမနီတို႕ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ကို ဦးစြာ ပိုင္ဆိုင္ သြားမည္ကို စိုးရိမ္ေၾကာက္လန္႕ခဲ့ၾကသည္။အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယားဗုံး စမ္းသပ္ေဖာက္ ခြဲၿပီး ေနာက္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၊ ဟီရိုရွီးမားႏွင့္ နာဂါစကီ ၿမိဳ႕သို႕ ဗုံးၾကဲခဲ့သျဖင့္္ ႏ်ဴကလီးယားဗုံးကို စစ္ပြဲအတြင္း ပထမဆုံး အသုံးျပဳသည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ ၁၉၅၂ ခုႏွစ္တြင္ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ဗုံးကို တီထြင္ႏိုင္ခဲ့ကာ စစ္ေအးကာလအတြင္း ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္မ်ားကို ေခတ္မီေအာင္မြမ္းမံ၍ အင္အားၾကီးမားေစရန္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ရာ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယား ထိပ္ဖူး ၃၁၁၇၅ လုံး အထိ ပိုင္ဆိုင္ခဲ့သျဖင့္ ကမၻာေပၚတြင္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ပိုင္ဆိုင္မႈ အေရအတြက္အမ်ားဆုံး ျဖစ္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ ၂၀၂ လုံးႏွင့္ ၂၂၂ လုံးအၾကား ႏ်ဴကလီးယားထိပ္ဖူးမ်ားကို ဘယ္လ္ဂ်ီယံ၊ ဂ်ာမနီ၊အီတလီ၊ နယ္သာလန္ႏွင့္ တူရကီႏိုင္ငံတို႕တြင္ ျဖန္႕ၾကက္ခ်ထားခဲ့သည္။

ရုရွ ဖယ္ဒေရးရွင္းႏိုင္ငံ

၁၉၄၉ ခုႏွစ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ RDS 1 ကုုုိ ပထမဆုံး အၾကိမ္ စမ္းသပ္ၿပီးေနာက္ ဆိုဗီယက္ယူနီယမ္သည္ ကမၻာေပၚတြင္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ပိုင္ဆိုင္သည့္ ဒုတိယေျမာက္ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ထို႕ေၾကာင့္ စစ္ေအးကာလတြင္ ဆိုဗီယက္တို႕၏ အင္အားခ်ိန္ခြင္ညွာထိန္းညွိမႈကို ေအာင္ျမင္ေစခဲ့သည္။၁၉၅၅ ခုႏွစ္တြင္ မီဂါတန္ ျပင္းအားၾကီး ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ ဗုံး ကို စမ္းသပ္ခဲ့သည္။

၁၉၉၁ ခုႏွစ္တြင္ ဆိုဗီယက္ယူနီယမ္ ၿပိဳကြဲၿပီးေနာက္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္အားလုံးကို ရုရွ ဖယ္ဒေရးရွင္း က တရား၀င္ပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္။ဆိုဗီယက္ေခတ္တြင္ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္က ႏ်ဴကလီးယားထိပ္ဖူး ၄၅၀၀၀ အထိအမ်ားဆုံးပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္။ ဆိုဗီယက္ယူနီယမ္ေခတ္က ဘီလာရုစ္တြင္ ခ်ထားခဲ့သည့္ ႏ်ဴကလီးယား ထိပ္ဖူး ၈၁ လုံးကို ၁၉၉၁ ခုႏွစ္တြင္ ရုရွ ႏိုင္ငံသို႕ ေရႊ႕ေျပာင္းခဲ့သည္။ ထို႕အတူ ခါဇက္စတန္မွ ထိပ္ဖူး ၁၄၀၀ ကို ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ရုရွသို႕ ျပန္လည္ သယ္ယူခဲ့သည္။

ယူေကႏိုင္ငံ

ယူေကႏိုင္ငံသည္ အက္တမ္ဗုံး သုေတသန လုုပ္ငန္းမ်ားကို ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ တကၠသိုလ္မ်ားမွ ၾသစၾတီးယား၊ဂ်ာမာန္ႏွင့္ ပိုလန္ ရူပေဗဒပညာရွင္မ်ား အကူအညီျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ကာ ၁၉၅၂ ခုႏွစ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္။ ယင္း ပညာရွင္မ်ားသည္ ယူေကသို႕ေရာက္ရွိလာၾကၿပီး နာဇီ တို႕ လက္ေအာက္ခံနယ္ေျမမ်ားသို႕ မျပန္ရန္ ဆုံးျဖတ္ထားၾကသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ယူေကႏိုင္ငံသည္ မန္ဟက္တန္စီမံကိန္းတြင္ အေမရိကန္ႏွင့္ ကေနဒါႏိုင္ငံတို႕ႏွင့္ နီးကပ္စြာပူးေပါင္းခဲ့ေသာ္လည္း ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ားကို မိမိတို႕ကိုယ္ပိုင္နည္းစနစ္မ်ားျဖင့္ ထုတ္လုပ္ခဲ့ကာ တတိယေျမာက္ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ပိုင္ ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ယူေကႏိုင္ငံသည္ ဆိုဗီယက္ယူနီယမ္ရန္ကို ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံအျဖစ္ ဆက္လက္ရပ္ တည္ ႏိုင္ရန္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ကို ထုတ္လုပ္ခဲ့သည္။

ယူေကသည္ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ဗုံးကို ၁၉၅၇ ခုႏွစ္တြင္ စမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲခဲ့ကာ စစ္ေအးကာလတြင္ ႏ်ဴကလီး ယားလက္နက္ မ်ား တပ္ဆင္ထားသည့္ ဗုံးၾကဲေလယာဥ္မ်ားႏွင့္ ေရငုပ္သေဘၤာမ်ားကို ထိန္းသိမ္းထားခဲ့သည္။လက္ရွိအခ်ိန္တြင္Trident II ဒုံး က်ည္မ်ား တပ္ဆင္ထားသည့္ေရငုပ္သေဘၤာ ေလးစီးပိုင္ဆိုင္သည္။၂၀၁၆ခုႏွစ္တြင္ ျဗိတိသွ်ေအာက္လႊတ္ေတာ္က Dreadnought အမ်ိဳးအစားေရငုပ္သေဘၤာ၏ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ စနစ္မ်ားကို ျပန္လည္မြမ္းမံရန္ မဲေပးဆုံးျဖတ္ခဲ့ေသာ္ လည္း မည္သည့္အခ်ိန္တြင္ လက္ရွိစနစ္ကို အစားထိုးရမည္ဟူသည့္ သတ္မွတ္ခ်က္မပါရွိခဲ့ေခ်။

ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ

ျပင္သစ္ႏိုင္ငံသည္ ၁၉၆၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ မိမိကိုယ္ပိုင္သုေတသနျပဳကာ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ကို ပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္က ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ဆူးအက္တူးေျမာင္းအေရး သံတမန္ေရးရာ တင္းမာမႈမ်ားက ျပင္သစ္ႏိုင္ငံကို ႏ်ဴကလီးယား လက္ နက္ ထုတ္လုပ္ရန္ တြန္းအားျဖစ္ေစခဲ့သည္။ထို႕ေၾကာင့္ျပင္သစ္တို႕သည္ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္တြင္ Operation Canopus အမည္ျဖင့္ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ၏ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ဗုံးစမ္းသပ္မႈကို ပထမဆုံး ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

စစ္ေအးကာလ ျပီးဆုံးခ်ိန္တြင္ ျပင္သစ္သည္ ႏ်ူဴကလီးယားထိပ္ဖူး ၁၇၅ လုံးကို ေလွ်ာ့ခ်ခဲ့ၿပီး မိမိ၏ လက္နက္အင္အား ေခတ္မီေနေစရန္ ေရငုပ္သေဘၤာမွ ပစ္ခတ္သည့္ပဲ့ထိန္းဒုံးက်ည္စနစ္(SLBMs)ႏွင့္ ေ၀ဟင္မွေျမျပင္သို႕ တာလတ္ပစ္ ဒုံးက်ည္ စနစ္ (Rafale) တို႕ကို ပူးတြဲ အဆင့္ျမွင့္တင္ခဲ့သည္။ျပင္သစ္သည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ ကာ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ မျပန္႔ပြားေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို၁၉၉၂ ခုႏွစ္တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည္။

တရုတ္ႏိုင္ငံ

တရုတ္ႏိုင္ငံသည္ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ကိရိယာ 596 ကို ပထမဆုံးစမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲခဲ့ၿပီး ႏွစ္ႏွစ္ အၾကာ တြင္ ႏ်ဴကလီးယား ဒုံးက်ည္ကို ထုတ္လုပ္ႏိုင္မည့္ အႏုျမဴ ဗုံးကို တီထြင္ခဲ့သည္။၁၉၆၇ ခုႏွစ္တြင္ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ဗုံးကို စမ္းသပ္ခဲ့ ကာ ၃၂ လ အၾကာတြင္ ပထမဆုံး ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ကို စမ္းသပ္ႏိုင္ခဲ့သည္။

လက္ရွိ အခ်ိန္တြင္ တရုတ္ႏိုင္ငံသည္ ႏ်ဴကလီးယား ထိပ္ဖူး ၁၀၀ မွ ၄၀၀ အတြင္းပိုင္ဆိုင္ထားေၾကာင္း ခန္႕မွန္းရ သည္။တရုတ္ႏိုင္ငံသည္ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ မျပန္႔ပြားေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ ကာ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ကို မိမိက ပထမဆုံး စတင္အသုံးမျပဳပါဟူသည့္ မူကို စြဲကိုင္ထားသည္။

အိႏၵိယႏိုင္ငံ

အိႏၵိယႏိုင္ငံသည္ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္တြင္ ျငိမ္းခ်မ္းေသာ ႏ်ဴကလီးယားေဖာက္ခြဲမႈဟု အမည္ေပးထားသည့္ စမ္းသပ္မႈကို ျပဳလုပ္ခဲ့ကာ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ မျပန္႔ပြားေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကိုထူေထာင္ၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ ႏ်ဴက လီးယားလက္နက္ စမ္းသပ္မႈကို ပထမဆုံးျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္ၿပီး စာခ်ဳပ္တြင္လည္း လက္မွတ္ေရးထိုးထားျခင္းလည္း မရွိေခ်။ အိႏၵိယႏိုင္ငံ၏ ႏ်ဴကလီယား စမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲမႈသည္ ကေနဒါ အပါအ၀င္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားကိုစိုးရိမ္ပူပန္မႈျဖစ္ေစခဲ့သည္။

ကေနဒါသည္ အိႏၵိယႏိုင္ငံအားလွ်ပ္စစ္ စြမ္းအင္လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းႏိုင္ရန္ ႏ်ဴကလီးယားဓာတ္ေပါင္းဖိုမ်ားကို ကူညီခဲ့ သျဖင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံ၏ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ပိုင္ဆိုင္ေရးကို လွ်ိဳ႕၀ွက္စြာ ႀကိဳးပမ္းခဲ့မႈ အေပၚေဒါသထြက္ခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ အိႏၵိယႏိုင္ငံက ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားလုံး လက္နက္မဖ်က္သိမ္းမခ်င္း ယင္းတို႕၏ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ားဆိုင္ရာ ေဆာင္ ရြက္မႈ မ်ားအေပၚ ႏိုင္ငံတကာ ထိန္းခ်ဳပ္မႈကို လိုက္နာမည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ခန္႕မွန္းခ်က္ အရ အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ ႏ်ဴကလီးယား ထိပ္ဖူး ၁၃၀ ၀န္းက်င္ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။

ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ

ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံသည္လည္း ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မျပန္႔ပြားေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးထားျခင္း မရွိ ဘဲ ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္မ်ားေႏွာင္းပိုင္းမွစ၍ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ား တိုးတက္လာခဲ့ကာ ကရာခ်ိတြင္ ပထမဆုံးႏ်ဴကလီးယား ဓာတ္ အားေပးစက္ရုံကို ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ား၏ ေထာက္ပံ့မႈျဖင့္ ထူေထာင္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္ အလယ္ပိုင္းမွစ၍ ႏ်ဴကလီး ယား လက္နက္မ်ားပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္ဟု ယူဆရသည့္ ပါကစၥတန္သည္ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္မႈမ်ားကို Raskoh ေတာင္တန္းတြင္ ေျခာက္ၾကိမ္ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ယင္းစမ္းသပ္မႈမ်ားသည္ အိႏၵိယႏိုင္ငံက ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ႏ်ဴကလီးယား စမ္းသပ္မႈ ငါးၾကိမ္ ကို တုံ႕ျပန္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

၂၀၀၄ ခုႏွစ္တြင္ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ အစီအစဥ္၏ အဓိက ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္သည့္ သတၳဳေဗဒ ပညာရွင္ Abul Qadeer Khan က ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္နည္းပညာအခ်ိဳ႕ကို ေျမာက္ကိုရီးယား၊အီရန္ႏွင့္ လစ္ဗ်ားႏိုင္ငံမ်ားသို႕ေရာင္း ခ်ခဲ့ေၾကာင္း ၀န္ခံခဲ့သည္။သို႕ေသာ္ ယင္းေမွာင္ခိုေရာင္းခ်မႈတြင္ ပါကစၥတန္အစိုးရ သို႕မဟုတ္ စစ္တပ္ပါ၀င္မႈရွိေၾကာင္းကို ျငင္း ပယ္ခဲ့သည္။၂၀၁၃ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းအထိ ပါကစၥတန္သည္ ႏ်ဴကလီးယားထိပ္ဖူး ၁၄၀ ပိုင္ဆိုင္ထားၿပီး ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ထိပ္ဖူး ၂၀၀ ရွိလာမည္ဟု ယူဆထားၾကသည္။

ေျမာက္ကိုရီးယားႏိုင္ငံ

အေမရိကန္ႏိုင္ငံက ေျမာက္ကိုရီးယားႏိုင္ငံသည္ ယူေရနီယမ္သန္႕စင္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို လွ်ိဳ႕၀ွက္စြာျပဳလုပ္ေန ေၾကာင္း စြပ္စြဲခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္တြင္ စြမ္းအင္အကူအညီမ်ားကို ရပ္ဆိုင္းခဲ့သည္။သို႕ေသာ္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲမႈကို ေအာင္ျမင္စြာျပဳလုပ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ယင္းေဖာက္ခြဲ စမ္းသပ္မႈကို အေမရိကန္ က တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းသာ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ဖြယ္ရွိေၾကာင္းယုံၾကည္ခဲ့သည္။

သို႕ေသာ္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ေမလ တြင္ ဒုတိယအၾကိမ္ စမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲမႈကို ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။တတိယအၾကိမ္ စမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲမႈကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ျပဳလုပ္ ခဲ့ၿပီး ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ဗုံးကို စမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲႏိုင္ခဲ့သည္။၂၀၁၇ ခုႏွစ္ စမ္းသပ္မႈတြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားစမ္းသပ္ခဲ့သည့္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ ျပင္းအားသည္ ၂၅၀ ကီလိုတန္ရွိေၾကာင္း ခန္႕မွန္းခဲ့ၾကသည္။

အစၥေရး၊ ယူကရိန္းႏွင့္ ေတာင္အာဖရိက

ထုတ္ေဖာ္ေၾကညာျခင္းမရွိေသာ္လည္း အစၥေရးႏိုင္ငံသည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ားကို ၁၉၆၆ ခုႏွစ္ကပင္ ပိုင္ဆိုင္ ထားေၾကာင္း ယူဆၾကသည္။ အစၥေရးသည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မျပန္႔ပြားေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရး ထိုးထား ျခင္းမရွိေခ်။ ကာကြယ္ေရး သဘာ၀ရင္းျမစ္ေကာင္စီ(NRDC)ႏွင့္ အေမရိကန္ သိပၸံပညာရွင္မ်ားအဖြဲ႕(FAS)တို႕၏ ခန္႕မွန္းခ်က္ အရ အစၥေရးတြင္ ႏ်ဴကလီးယား ထိပ္ဖူး ၇၅ လုံးမွ ၂၀၀ အတြင္းရွိသည္ဟု ဆိုသည္။

စေတာ့ဟုမ္း အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးသုေတသန အင္စတီက်ဳ (SIPRI) က အစၥေရးတြင္ရွိသည့္ ႏ်ဴကလီး ယား လက္နက္ ၈၀ တြင္ ၅၀ သည္တာလတ္ပစ္ ပဲ့ထိန္းဒုံက်ည္မ်ားျဖစ္သည္ဟုဆိုသည္။ ဆိုဗီယက္ယူနီယမ္ ၿပိဳကြဲခ်ိန္တြင္ ယူကရိန္းႏိုင္ငံသည္ ဆိုဗီယက္တို႕ထံမွ ရရွိခဲ့သည့္ ထိပ္ဖူး ၅၀၀၀ ကို ရရွိခဲ့သျဖင့္ ကမၻာတြင္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ တတိယ အမ်ားဆုံးပိုင္ဆိုင္သည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္ခဲ့ၿပီး ၁၉၉၆ ခုႏွစ္တြင္ ယင္းတို႕ အားလုံးကို ဖ်က္သိမ္းရန္ သေဘာတူညီခဲ့သည္။ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံသည္ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္မ်ားတြင္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ ေျခာက္ခုကို ထုတ္လုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ယင္းတို႕ကို ဖ်က္သိမ္းခဲ့သည္။

အဖ်က္စြမ္းအား အလြန္ၾကီးမားသည့္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္မ်ားကို ပိုင္ဆိုင္ထားၾကသည့္ ႏိုင္ငံမ်ားသည္ မည္မွ်ပင္ တင္းမာမႈျဖစ္ေစၾကေစကာမူ ယင္းလက္နက္မ်ားကို အသုံးမျပဳဘဲ ထိန္းသိမ္းခဲ့ၾကသည္။ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္မ်ားကို သုံးစြဲ သည့္ စစ္ပြဲျဖစ္လာပါကလည္း လူသားမ်ားအားလုံးေသေၾကပ်က္စီးၾကရသည့္ အႏၱရာယ္ကို မည္သည့္ ႏ်ဴကလီးယား အင္အား ၾကီး ႏိုင္ငံကမွ လိုလားမည္မဟုတ္ေၾကာင္း ယူဆၾကရေပသည္။

ကိုးကား List of states with nuclear weapons Five Nuclear Weapon States under the NPT

ေမာင္သာ(ေရွးေဟာင္းသုေတသန) ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလထုတ္ သုတအလင္း မဂၢဇင္းမွ

ေရးသားသူ – ေမာင္သာ(ေရွးေဟာင္းသုေတသန)

10 Shares

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *