သေျပတန္း ခံတပ္

သေျပတန္း ခံတပ္

သေျပတန္းခံတပ္၊ ေရႊၾကက္ယက္ခံတပ္၊ ခံတပ္ေတာ္ႀကီးဟူ၍ အမည္အမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ ထင္ရွားခဲ့ေသာ ဤခံတပ္ကို မင္းတုန္းမင္းလက္ထက္၊ ၁၈၆၈-ခုႏွစ္ခန႔္ေလာက္က တည္ေဆာက္ခဲ့သည္ဟု ခန႔္မွန္းရသည္။ ခံတပ္ေတာ္ႀကီးကို မူလက ေတာ္ဝင္နန္းသုံး အမည္ေပးခဲ့ေသာ္လည္း အမည္မတြင္ဘဲ ေရႊၾကက္ယက္ ေတာင္ကုန္းကိုစြဲ၍ ေရႊၾကက္ယက္ ခံတပ္ဟု၎၊ သေျပတန္းရြာငယ္ကို စြဲ၍ သေျပတန္း ခံတပ္ဟု၎ ေခၚတြင္ျခင္းျဖစ္ဟန္ရွိသည္။

တည္ေနရာ

သေျပတန္းခံတပ္သည္ မႏၲေလးတိုင္းေဒသႀကီး၊ အမရပူရၿမိဳ႕နယ္၊ မႏၲေလးစစ္ကိုင္းကားလမ္းနံေဘး အင္းဝတံတားႀကီး၏ အေရွ႕ဘက္ထိပ္ တြင္ တည္ရွိသည္။ သေျပတန္းခံတပ္ကို ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနဖူး ဒု႒ဝတီ(ေခၚ)ျမစ္ငယ္ျမစ္ႏွင့္ဆုံရာ သန္လ်က္စြန္းတြင္ ေဆာက္လုပ္ထားသည္။ မႏၲေလး ေနျပည္ေတာ္ႏွင့္ ျမစ္ကမ္းတဖက္တည္းတြင္ ရွိသည္။ ေနျပည္ေတာ္ႏွင့္အနီးဆုံး ခံတပ္ျဖစ္သည္။ ထိုေနရာ တဝိုက္တြင္ ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနဖူးမ်ား၌ ျမန္မာတို႔၏ ခံတပ္ သုံးခုကို ႀတိဂံအေနအထားျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ၎တို႔မွာ ဒု႒ာဝတီျမစ္ တစ္ဘက္ကမ္း ဧရာဝတီျမစ္ နဖူးတြင္ အင္းဝခံတပ္(ေခၚ) ဆင္က်ဳံးခံတပ္၊ စစ္ကိုင္းဘက္ကမ္းတြင္ စစ္ကိုင္းခံတပ္(ေခၚ) အေစခံခံတပ္ႏွင့္ သေျပတန္းခံတပ္တို႔ ျဖစ္သည္။

သေျပတန္းခံတပ္ကို မင္းတုန္းမင္းလက္ထက္ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၃၆-ခုႏွစ္၊ ဒိုင္းဝန္မင္း၊ ကသည္းျမင္းဝန္မင္းႏွင့္ အီတလီလူမ်ိဳး ကြန္မိုတို ဆိုသူတို႔ ဦးစီးကြပ္ကဲ၍ တည္ေဆာက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ သေျပတန္းခံတပ္ကို (၄)ႏွစ္ခန႔္ အခ်ိန္ယူ၍ တည္ေဆာက္ခဲ့ရသည္။ [၁] မည္မၽွကုန္က်သည့္ အခ်က္အလက္မ်ား ရွာမေတြ႕ေပ။ ၁၈၇၀-ျပည့္ႏွစ္ (၁၂၄၀-ျပည့္ ျပာသိုလဆန္း ၁၀-ရက္ေန႔) တြင္ သီေပါမင္းနန္းတက္ၿပီး ေလးလခန႔္အၾကာတြင္ ခံတပ္ၿပီးစီးသည့္ အခမ္းအနား က်င္းပေၾကာင္း ကုန္းေဘာင္ဆက္ မဟာရာဇဝင္ေတာ္ႀကီးတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ပုံသဏၭာန္
ခံတပ္အလယ္ရွိ ေျမကြက္လပ္​
ခံတပ္တည္ေဆာက္ပုံမွာ ေျမတိုက္သဖြယ္ ျဖစ္သည္။ အျပင္နခမ္းသားမွ တဆင့္ၿပီး တဆင့္ ေျမဖို႔ထားသည္။ အတြင္းထပ္ပါ သုံးဆင့္ ေလးထပ္ျဖစ္သည္။ ခံတပ္အလယ္ဗဟိုတြင္ ကြက္လပ္က်ယ္ႀကီးတစ္ခု ျပဳလုပ္ထားသည္။ ၎ကြက္လပ္မွ အေရွ႕ဘက္ (၁၃၇)ေပ၊ ေတာင္ဘက္(၁၂၃)ေပ၊ အေနာက္ဘက္(၁၅၁)ေပႏွင့္ ေျမာက္ဘက္(၁၇၆)ေပ အသီးသီးရွိသည္။ အေပၚထပ္မွ အတြင္းဘက္ ေအာက္ထပ္မ်ားသို႔ ဆင္းရန္ ေဒါင့္ေလးေဒါင့္တြင္ ေလွခါးမ်ား ရွိသည္။ အေပၚဆုံးထပ္မွ ဗဟိုကြက္လပ္က်ယ္ႀကီးသို႔ ဆင္းရန္ အရွည္ ၁၈’ အက်ယ္ ၁၄’၆”ရွိ အုတ္ေလွခါးႀကီး တစ္ခုကို အေနာက္ေျမာက္ေဒါင့္တြင္ ျပဳလုပ္တပ္ဆင္ထားသည္။

ဗဟိုကြက္လပ္ႀကီးမွ ခံတပ္အတြင္းသို႔ ဝင္ရန္ ေတာင္ဘက္မွ လိုဏ္ေပါက္ သုံးေပါက္၊ အေနာက္ဘက္မွ ရွစ္ေပါက္ရွိသည္။ လိုဏ္ေပါက္ တစ္ခုစီ၏ အက်ယ္မွာ ၆’စီရွိၿပီး အျမင့္မွာ ၉’ စီရွိသည္။ အတြင္းထပ္တြင္ ဆင္ဝင္ေပါက္၊ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္ထားရန္ အခန္း၊ တပ္မႉးႀကီးအခန္း၊ တပ္မႉးအခန္း၊ တပ္သားမ်ားအတြက္ (၁၀)ခန္း၊ ရိကၡာသိုေလွာင္ရန္ (၃)ခနိးတို႔ကို စနစ္တက် ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားသည္။

ဆင္ဝင္ေပါက္ကို အထက္အလယ္ဆင့္ႏွင့္ တဆစ္ခ်ိဳးဆက္သြယ္ထားသည္။ ဆင္ဝင္ေပါက္ေပါင္းကူးဥမင္ႀကီး၏ အေရွ႕အေနာက္အရွည္မွာ ၄၈’ ရွိၿပီး ေတာင္ေျမာက္ ၁၀၄’ ရွည္လ်ားေပသည္။

သေျပတန္းခံတပ္၏ အနိမ့္ဆုံးအဆင့္ အုတ္ခုံသည္ ေစာက္သုံးေပခန႔္ရွိ၏။ ေျမာက္ဘက္ႏွင့္ အေနာက္ဘက္ အျခမ္းသည္ လက္နက္သိုေလွာင္ရာ အုတ္လက္နက္တိုက္မ်ားအပါအဝင္ ထုေလးထပ္ေလးဆင့္ရွိ၏။ အေရွ႕ဘက္ႏွင့္ ေတာင္ဘက္ျခမ္းသည္ အေျခခံဖိနပ္ႏွင့္ အုတ္လက္နက္တိုက္မ်ား အပါအဝင္ ထုသုံးထပ္ သုံးဆင့္ရွိသည္။ ခံတပ္အျပင္ဘက္ အုတ္ဖိနပ္သည္ သုံးေပျမင့္သည္။ ထို႔ေနာက္ ေလးေပက်ယ္ေသာ ျပင္ညီပတ္လည္ရွိသည္။ ထိုေနာက္တြင္ ဆယ္ေပျမင့္၍ ဆင္ေျခေလၽွာ အနံေပ ၂၀-ရွိေသာ ခံတပ္ရိုးရွိသည္။ ခံတပ္ရိုးအေျခကို အုတ္ျဖင့္ သုံးေပပိုးထား၊ မ,ထားသည္။

ဤခံတပ္ရိုးေအာက္ ေလးေပအနိမ့္တြင္ ၂၅-ေပက်ယ္ေသာ သူရဲေျပးစႀကႍပတ္လည္ရွိသည္။ ထိုစႀကႍတဖက္အနားမွ ဒုတိယတပ္ရိုးတခု ထပ္မံတည္ေဆာက္ထားသည္။ ဒုတိယတပ္ရိုးသည္ ေပ ၂၀-ျမင့္၍ ဆင္ေျခေလၽွာေပ ၂၀-က်ယ္သည္။ ဒုတိယတပ္ရိုးအတြင္းဘက္မ်က္ႏွာ ဆင္ေျခေလၽွာတြင္ ေလးေပအျမင့္ အုတ္ေပါင္ကတုတ္ ကာထားသည္။ ထို႔ေနာက္ ေပ ၂၀-အက်ယ္ အုတ္စီသူရဲေျပးစႀကႍတခု လာျပန္သည္။ ထိုဒုတိယစႀကႍ၏ေအာက္တြင္ လက္နက္တိုက္မ်ားရွိသည္။ အတြင္းဘက္အနားတေလၽွာက္တြင္ ေလးေပျမင့္ေလၽွာေသာ အုတ္ေပါင္ကတုတ္ ကာထားသည္။ ခံတပ္အတြင္းသည္ ၁၅၅-ေပ က်ယ္သည္။

လက္နက္တိုက္မ်ားသို႔ ေလးဖက္လုံးမွ ဝင္နိုင္သည္။ တဖက္လၽွင္ ဝင္ေပါက္တစ္ေပါက္စီရွိသည္။ ခံတပ္ေရွ႕ဘက္တြင္ ဝင္ေပါက္ႀကီးတခုရွိသည္။ ေနာက္ဘက္တြင္ ခံတပ္ရိုးႏွစ္ခုအၾကားေနရာသို႔ ေပါက္ေသာ မလြယ္ေပါက္တခုရွိသည္။ ထိုအေပါက္မ်ားအနီးတြင္ ခံတပ္ရိုးေပၚသို႔တက္ရန္ ေလွကားထစ္မ်ားရွိသည္။ အေရွ႕ဘက္ဝင္ေပါက္ႀကီးအေပၚတြင္ ရဲမက္မ်ား အလြယ္တကူ ဆက္သြယ္နိုင္ရန္ ေပါင္းကူးတံတားတခုရွိသည္။ ေရွ႕ဘက္ဝင္ေပါက္ႀကီး ေရွ႕တည့္တည့္ ေပ ၅၀-အကြာတြင္ ကန႔္လန႔္ျဖတ္ေဆာက္ထားေသာ ေျမတံတိုင္းႀကီးတစ္ခု ရွိသည္။ ေပ ၈၀-ရွည္၍ ေပ ၅၀-က်ယ္ကာ ၁၈-ေပ ျမင့္သည္။ တံတိုင္းထိပ္သည္ ၅-ေပက်ယ္သည္။ ခံတပ္ႏွင့္ကပ္လ်က္ ေတာင္ဘက္တြင္ ေပ ၅၀-ရွည္၍ ၁၀-ေပက်ယ္ေသာ ျမင္းေဇာင္းသုံးခုရွိသည္။

ေတာင္ဘက္ႏွင့္ အေရွ႕ဘက္တြင္ တပ္သားမ်ားေနထိုင္ရာ သက္ငယ္မိုးဝါးတဲမ်ားရွိသည္။ တပ္သားမ်ားကို သုံးလတႀကိမ္ မႏၲေလးမွလာ၍ လူစားလဲသည္။ ခံတပ္၏ ေတာင္ဘက္ ေပ ၂၅၀-အကြာတြင္ အိမ္ေၿခ ၁၅-အိမ္ခန႔္ရွိေသာ သေျပတန္းရြာငယ္ရွိ၏။ ရြာ၏ေတာင္ဘက္တြင္ သစ္ပင္ႀကိဳးၾကားႏွင့္ ႏွစ္မိုင္ခန႔္က်ယ္ေသာ ကိုင္းေတာႀကီးရွိသည္။ ကိုင္းပင္မ်ားသည္ ၆-ေပမွ ရ-ေပထိရွည္သည္။ ခံတပ္၏အေနာက္ဘက္တြင္ ျမစ္ငယ္ျမစ္ထိ ေျပာင္းခင္း၊ ပဲခင္းမ်ားရွိသည္။ အေရွ႕ဘက္ေျခလွမ္း ၂၀၀၀-ခန႔္အကြာတြင္ ေရႊၾကက္ယက္ေစတီရွိသည္။ ဘုရားကုန္းသည္ ခံတပ္ကို စီးမိုးေနေသာ အေနအထားရွိသည္။

၁၈၈၅-ခုႏွစ္ နိုဝင္ဘာလ ၂၈-ရက္ေန႔တြင္ ဂ်င္နရယ္ပရင္ဒါဂတ္ ဦးစီးေသာ ၿဗိတိသၽွတပ္မ်ား သေျပတန္းခံတပ္ကို သိမ္းပိုက္နိုင္ခဲ့သည္။ ၎ခံတပ္မွ ေျခာက္ေပါင္ဒါ သံသြန္းအေျမာက္ခုနစ္လက္၊ က်ည္ေမႊေၾကးအေျမာက္ ငါးလက္၊ အေျမာက္ငယ္ ႏွစ္လက္၊ စိန္ေျပာင္းတစ္လက္ သိမ္းဆည္းရရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

ဒုတိယ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ စစ္အၿပီး ျမန္မာတို႔သည္ အထက္ျမန္မာနိုင္ငံ လုံျခဳံေရးကို အထူးဂ႐ုစိုက္ လုပ္ေဆာင္လာခဲ့ၾကသည္။ ေရေၾကာင္းမွ အလြယ္တကူ ဝင္ေရာက္မစြက္ဖက္လာနိုင္ေအာင္ အခ်က္အခ်ာက်ေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ခံတပ္ႀကီးမ်ား ခိုင္ခိုင္မာမာ တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကာကြယ္ေရးအစီအရင္မ်ားအျဖစ္ ဆင္ေပါင္ဝဲစစ္ေအာင္ခန္းခံတပ္၊ ပန္းေတာ္ျပင္ကတုတ္၊ ထူးေပါက္ကတုတ္၊ မင္းလွခံတပ္၊ ေဂြးေခ်ာင္းခံတပ္၊ အဝခံတပ္၊ စစ္ကိုင္း ခံတပ္၊ သေျပတန္းခံတပ္တို႔မွာ အထူးထင္ရွားသည္။ ၎ခံတပ္မ်ားကို ၁၈၈၅-ခုႏွစ္ နိုဝင္ဘာလတြင္ ဂ်င္နရယ္ပရင္ဒါဂတ္ ဦးစီးေသာ ၿဗိတိသၽွတပ္မ်ားက သိမ္းပိုက္ခဲ့၍ ျမန္မာနိုင္ငံသည္ နယ္ခ်ဲ႕လက္ေအာက္သို႔ က်ေရာက္သြားခဲ့ရေလသည္။ [၂]
ကိုးကား
လြင္ေမာင္၊ မွတ္တမ္းသမိုင္း မန္းေဇယ်ာတိုင္း၊ ၁၉၇၃-ခု၊ ဇြန္လ
ဦးျမင့္ေစာ (သမိုင္းပါေမာကၡ၊ ပုသိမ္တကၠသိုလ္) (မဂၤလာေမာင္မယ္ ၂၀၀၉-ခု ဇြန္လ)

77 Shares

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *